Leworęczne dziecko w szkole

Na szczęście minęły czasy kiedy leworęczność uważana była za przejaw patologii. Było tak do lat siedemdziesiątych XX w. Zmuszano wówczas dzieci do posługiwania się prawą ręką (przywiązywanie lewej ręki do krzesła, związywanie itp.), co skutkować mogło wieloma zaburzeniami m.in. w sferze emocji, trudnościami w czytaniu i pisaniu, zaburzeniami koncentracji.

To, którą ręką się posługujemy to nic innego jak przejaw dominacji półkuli mózgowej (gdy dominuje prawa półkula jesteśmy leworęczni, a gdy lewa to praworęczni). Z dominacją jednej z półkuli mózgowej wiążę się termin lateralizacja. Jest to funkcjonalna przewaga stronna, czyli preferencja oka, ucha, reki i nogi po tej samej stronie ciała. Jeśli dominuje u nas prawa ręka, oko, noga i ucho oznacza to, że jesteśmy zlateralizowani prawostronnie, jeżeli lewa ręka, oko, noga i ucho to lewostronnie. Wystąpić może także lateralizacja skrzyżowana (dominuje wówczas np. lewe oko i prawa ręka – nie jest zaburzeniem rozwojowym) oraz lateralizacja nieustalona (dominuje wtedy np. lewe oko i obie ręce). Dziecko oburęczne ma trudności w obszarze małej i dużej motoryki:

- brak koordynacji wzrokowo – ruchowej,

 - brak koordynacji jednej reki z drugą,

- mała sprawność motoryczna.

Ponadto u tych dzieci prawdopodobieństwo wystąpienia trudności w matematyce jest bardzo wysokie.

O opóźnieniu lateralizacji mówimy wówczas, gdy nie ustaliła się w pierwszym roku nauki szkolnej.

Jak postępować z dzieckiem leworęcznym

Leworęczność jest naturalnym przejawem dominacji półkuli mózgowej, więc nie ma powodu do niepokoju ani uzasadnienia dla przyuczania do posługiwania się prawą ręką (z wykluczeniem patologicznej leworęczności, jako przejawem uszkodzenia lewej półkuli mózgowej). Najistotniejsze jest stworzenie odpowiedniej atmosfery oraz postawa rodziców i najbliższego środowiska do leworęczności dziecka, aby nie czuło się inne lub gorsze. Diagnoza leworęcznego dziecka powinna odbyć się między 5 a 6 rokiem życia zanim rozpocznie edukację w pierwszej klasie szkoły podstawowej, a także odpowiednia interwencja i wspomaganie, gdyż dziecko leworęczne uczące się pisać może napotkać wiele trudności. Nasze pismo przystosowane jest dla osób praworęcznych (pisanie od lewej do prawej strony). Dla dziecka leworęcznej bardziej naturalne byłoby pisanie od prawej do lewej strony, gdyż w ten sposób jest w stanie cały czas kontrolować to co napisało. Podczas gdy pisząc od lewej strony zasłania sobie napisany tekst, który jest wówczas mało czytelny. Ponadto dziecko leworęczne pisząc popycha ołówek na papierze, co powoduje powstawanie dziur w kartce. Z tego względu ważne jest prawidłowe ułożenie ręki podczas pisania.  Wszystkie te trudności powodują wolniejsze tempo pisania w porównaniu z rówieśnikami. Dziecko zauważa, że wyróżnia się na tle klasy, co w dłuższej perspektywie powodować może poczucie mniejszej wartości i niechęć do nauki. Dlatego tak ważna jest interwencja i wspomaganie dziecka.

W szkole dziecko leworęczne powinno mieć sąsiada po swojej prawej stronie, aby oboje nie przeszkadzali sobie podczas pisania. Natomiast zeszyt położony powinien być ukośnie i nachylony w prawą stronę. Kąt nachylenia kontroluje dziecko, tak jak jest mu wygodnie, nawet jeśli zeszyt ułożony byłby prawie pionowo do krawędzi ławki. W początkowej fazie nauki pisania powinno używać ołówka. Ponieważ eliminuje to różne utrudnienia. Obie stopy dziecka powinny być oparte o podłogę, z przedramiona o stół. Plecy zaś proste, a tułów lekko oddalony od ławki. Taka pozycja podczas pisania zapewnia swobodę ruchów rąk i jest optymalna dla dziecka.

Kolejnym istotnym aspektem jest kwestia przyuczania dziecka na prawą rękę. Wyjątkowa sytuacja, kiedy można przestawić dziecko na drugą rękę, jest wtedy gdy dziecko jest oburęczne i prawooczne. O tym zadecydować może jedynie specjalista w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Podczas wizyty dziecko przechodzi kompleksowe badania u psychologa i pedagoga, którzy stwierdzą jak należy zainterweniować i wesprzeć dziecko. 

Zdecydowanie nie wolno przyuczać na prawą rękę dzieci, które:

-  są lewostronnie zlateralizowane,

- mają silną przewagę lewej ręki,

- są upośledzone umysłowo,

- są mało sprawne motorycznie,

- oburęcznych i lewoocznych (oko i ręka musza współgrać po tej samej stornie ciała),

- nie akceptują prób przyuczenia (tak naprawdę dziecko wie co jest dla niego najlepsze).

Jest wiele zabaw i ćwiczeń dla dzieci, które usprawniają motorykę małą i dużą, a także orientację przestrzenną i lokalizację, gdyż dzieci leworęczne także mają z tym trudności. Drodzy rodzice, w razie jakichkolwiek obaw zawsze lepiej wybrać się do poradni. Dziecko otoczone zostanie tam fachową opieką i pomocą. Jeśli ten temat państwa interesuje i chcieliby państwo go pogłębić polecam książkę prof. Marty Bogdanowicz „Leworęczność dzieci”. 

W jaki sposób rodzic może przygotować swoje dziecko do szkoły?

Rola rodziców w przygotowaniu dzieci do szkoły jest niepodważalna. To oni najlepiej znają swoje pociechy i wiedza jakie indywidualne potrzeby, możliwości i cechy posiada. Jako pierwsi mogą też zauważyć pewne nieprawidłowości w ich rozwoju. Działania rodziców wymagają od nich dużej uwagi i troskliwości w usuwaniu bądź korygowaniu pewnych zachowań, które mogą utrudnić przystosowanie do nowych, szkolnych warunków. Często wymagana jest także fachowa interwencja i pomoc. Z rozmów z rodzicami wiem, że są oni pełni obaw przed podjęciem decyzji o posłaniu dziecka na wizytę w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Obawy te są jak najbardziej zrozumiałe. Zawsze powtarzam rodzicom, że im wcześniej podejmą decyzję tym lepiej dla dzieci. Tu chodzi przede wszystkim o ich dobro. Podjęta interwencja i terapia w wieku przedszkolnym, a przynajmniej rok przed pójściem do szkoły zwiększa szanse, iż dziecko wstępujące do szkoły największe trudności będzie miało już za sobą.  Lecz gdy decyzja będzie odkładana dziecko będące już uczniem pierwszej klasy, czyli tuż na samym początku edukacyjnej drogi dozna poczucia ogromnych trudności, bądź nawet porażki, co na tym etapie może przyczynić się do zniechęcenia i pogłębienia trudności.

Oto kilka praktycznych wskazówek dla rodziców, aby wesprzeć ich w opiece i edukacji swoich dzieci.

1. Dbałość o zdrowie, rozwój i sprawność fizyczną – dziecko mniej sprawne i niezgrabne ruchowo będzie negatywnie wyróżniało się na tle grupy rówieśników, a także może być odrzucone przez tę grupę. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji należy dziecku zapewnić dużo ruchu na świeżym powietrzu (np. jazda na rowerze, gry zespołowe, skakanie na skakance). Ważne są także ćwiczenia usprawniające dłonie (pisałam o tym w artykule „Jak ćwiczyć małe rączki”), czy zabawy rytmiczne przy muzyce. Oczywiście pamiętać trzeba o kontrolach lekarskich i wszelkich zaleceniach specjalistycznych.  Istotne jest zapewnienie odpowiednich warunków do odrabiania lekcji oraz uregulowanie trybu życia (posiłki, sen, spacery).
2. Dbałość o rozwój społeczny – dziecko wstępujące do szkoły staje się członkiem małej grupy, która rządzi się określonymi prawami i wymaga respektowania zasad, których złamanie niesie określone konsekwencje. Rozwój społeczny jest jednym z ważniejszych wskaźników dojrzałości szkolnej. Rola rodziców polega na wyrobieniu u dziecka umiejętności bycia i współdziałania w grupie, poprzez zapewnienie kontaktów z rówieśnikami oraz umiejętne kierowanie nimi. Dziecko powinno wiedzieć, że czasem trzeba ustąpić innym, dostosować się czy podporządkować większości. Innymi ważnymi cechami są: obowiązkowość, zaradność,  samodzielność, łatwe rozstanie się z matką, swobodne zachowanie czy ciekawość nowej sytuacji. To wszystko składa się na dojrzałość społeczną dzieci.
3. Zabawa – podstawa poznania świata. Dziecko w wieku przedszkolnym i młodszym wieku szkolnym poznaje świat poprzez działanie, a podstawą tego poznania jest zabawa. Spędzanie z dzieckiem czasu daje wiele okazji zdobywania przez nie nowych wiadomości, wzbogacania słownika, usprawniania spostrzeżeń słuchowych i wzrokowych, doskonalenia orientacji w schemacie ciała i przestrzeni (lewa i prawa strona). Przygotowując obiad można poprosić dziecko aby np. po prawej stronie talerza położyło widelec a po lewej nóż, przyniosło tyle sztućców ile jest osób. Podczas spaceru możemy uczyć dzieci nazw drzew i roślin, pytać jakie drzewo jest po lewej stronie, a jakie po prawej, które jest niższe, wyższe, większe itp. Starajmy się jak najwięcej rozmawiać z dzieckiem, uczmy poprawności gramatycznej i starajmy się odpowiadać na pytania dziecka. W wieku gdy dziecko zadaje ich całe mnóstwo (4 i 5 rok życia) okazanie zniecierpliwienia i niechęci może skutkować tym, że dziecko przestanie je zadawać, a to oznacza zahamowanie jego naturalnej ciekawości świata. Zapewniajmy dziecku także różnorodne zabawy – konstrukcyjne, manipulacyjne, dydaktyczne, twórcze. Ważnym zadaniem rodziców jest rozbudzanie ciekawości dzieci, pobudzanie do samodzielnych obserwacji i powiększania zasobu słów. Może się zdarzyć taka sytuacja, że dziecko posiada znaczną ilość wiadomości, lecz ubogi słownik, a to przyczynia się do nieumiejętności wyrażania się. Wypowiedź jest wtedy uboga i nieudolna. W szkole takie dziecko może być postrzegane jako mające niewielki zakres wiadomości.  
4. Analiza i synteza  - jest to kolejny bardzo istotny aspekt dojrzałości szkolnej. Analiza jest to zdolność do wyodrębniania szczegółów z całości. Natomiast synteza to zdolność do scalania wyodrębnionych elementów. Istotna jest zarówno wzrokowa jak i słuchowa analiza i synteza.

- słuchowa – wyodrębnianie pierwszej, środkowej i ostatniej głoski w wyrazie; dzielenie wyrazów na głoski i sylaby; naśladowanie dźwięków; powtarzanie rytmów wybijanych na bębenku bądź wyklaskiwanych; odgadywanie odgłosów; zgadywanie wyrazów, które zostały podzielone na głoski; poruszane się zgodnie z rytmem itp.

- wzrokowa – odtwarzanie ze wzoru układanek z klocków; szukanie różnic na obrazkach; składanie przedmiotów z różnych elementów; sklejanie modeli, rysowanie itp.

Rysunki dzieci z zaburzona analizą i syntezą wzrokową są uproszczone, modele źle posklejane i mają niewłaściwe proporcje i zwykle niechętnie podejmują się wykonywania wszelkich prac plastycznych. Wszystko to powinno być sygnałem dla rodziców do podjęcia działania.

5. Rozbudzanie zainteresowania i motywacji – jest to równie ważne jak poprzednie aspekty. Motywacja wewnętrzna przyczynia się do tego, iż dziecko potrafi z niewielką pomocą bądź samo pokonywać trudności. Najczęstsze błędy to:

- „straszenie” szkołą,

- mówienie, że nauka to bardzo ciężka praca,

- mówienie, że szkoła to same obowiązki,

- mówienie, że skończyły się dobre czasy i zabawa,

- uczenie czytania bądź liczenia.

  Takie zwroty, choć niezamierzone, budzą niechęć i strach w dzieciach. Szkoła staje się przykrym obowiązkiem i miejscem mało przyjaznym. 7- latek mimo, iż jest uczniem dalej jest dzieckiem i zabawa powinna być podstawą jego wszelkiej działalności. Jako błąd napisałam uczenie czytania bądź liczenia, co wymaga wyjaśnienia. Po pierwsze wymagania powinny być dostosowane do możliwości dziecka, nie ma sensu przyspieszanie rozwoju dzieci. W szkole i tak dzieci uczą się alfabetu od początku. Nauczanie to zadanie szkoły. Po drugie dzieci, które czytają lub liczą zanim pójdą do szkoły zwykle posiadają deficyty w innych aspektach rozwoju. Pamiętajmy, że rozwój dzieci przede wszystkim powinien być harmonijny, czyli wszystkie funkcje rozwijają się w tym samym tempie. Dziecko, które wstępując do szkoły umie już czytać i liczyć po prostu będzie się nudzić i zniechęci się do nauki. Nieharmonijny rozwój jest niekorzystny dla dzieci, dlatego rodzice powinni dbać, aby rozwijały się harmonijnie umysłowo, społecznie i ruchowo. Zapewni to dzieciom szkolny sukces. 

Zabawy matematyczne

    Przyjemnym i skutecznym sposobem uczenia się dzieci matematyki są gry i zabawy matematyczne. Dzieci w młodszym wieku szkolnym (klasy I-III) w taki sposób możemy nauczyć sprawnie dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić. Zabawy matematyczne przynoszą wiele radości, satysfakcji, dają poczucie sukcesu oraz uczą przestrzegania zasad. Dzieci je uwielbiają - wykorzystuję te zabawy ze swoimi pierwszakami :) 

         Wszystkie potrzebne materiały z łatwością można wykonać samemu.

1. Zabawa matematyczna z hasłem

Do tej zabawy przygotowujemy kilka małych kartek z różnymi działaniami matematycznymi oraz większe kartki, na których zapisujemy po jednej stronie wyniki tych działań, a na odwrocie litery. Po poprawnym przyporządkowaniu wyników do działań matematycznych dzieci obracają wszystkie kartki i powstaje hasło. Dzieci są bardzo ciekawe jakie hasło kryje się pod kartkami, dlatego starają się jak najszybciej obliczyć wszystkie działania. Oprócz tego, że uczą się sprawnie liczyć, doskonalą także umiejętność czytania. Zamiast liter na odwrocie poszczególnych kartek mogą być napisane sylaby lub wyrazy. 

2. Matematyczne "Memory"

Jest to zabawa przeznaczona przynajmniej dla dwójki dzieci. Potrzebne są kartoniki z cyframi np. od 0 do 20 dla dzieci w  wieku 7 lat. Układamy je cyframi do dołu. Każde dziecko po kolei odkrywa dwa kartoniki. Jeśli ich suma wynosi 20 zostawia je odkryte. Jeśli nie to ponownie układa je cyfrą do dołu. Oprócz tego, że dzieci uczą się dodawać to również ćwiczą pamięć i koncentrację, ponieważ muszą zapamiętać ułożenie cyfr. 

Życzę radosnej i owocnej zabawy! :)  

Ćwiczenia usprawniające małe rączki

Grafomotoryka (lokomocja mała) to sprawność manualna rąk przejawiająca się właściwą precyzją ruchów dłoni i palców oraz odpowiednim tempem wykonywanych czynności.

Wykonywanie przez dzieci, w wieku przedszkolnym, różnorodnych ćwiczeń grafomotorycznych ma szczególne znaczenie, gdyż znacząco ułatwia przyszły proces nauki pisania. Proces ten wymaga prawidłowej koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz precyzji ruchów. Funkcje te mogą się rozwijać właśnie dzięki odpowiednim ćwiczeniom grafomotorycznym, które oddziałując na wszystkie zmysły dziecka przyczyniają się do postępu w następujących obszarach:

• ogólnego rozwoju;
• małej motoryki (palce i dłonie);
• koordynacji wzrokowo – ruchowej;
• orientacji w schemacie ciała oraz orientacji przestrzennej;
• doskonalenia poziomu graficznego pisma i rysunków;
• prawidłowego posługiwania się narzędziami pisarskimi;
• rozbudzania motywacji do nauki.

Z powyższych względów ćwiczenia te są również niezbędne w odniesieniu do dzieci z różnorodnymi zaburzeniami, m.in. zbyt dużym bądź małym napięciem mięśniowym czy z grupy ryzyka dysleksji.

            Przy wykonywaniu różnorodnych zadań i ćwiczeń niezwykle ważne jest uczenie dzieci prawidłowego chwytu pisarskiego, kierunku pisania oraz postawy. Gdy dziecko zaczyna pierwszą klasę szkoły podstawowej prawidłowy chwyt musi już być ustalony, w przeciwnym wypadku rodzić to może trudności: kanciaste litery, nieczytelne pismo, wolne tempo pisania, a w konsekwencji nienadążanie za klasą, rosnące zaległości oraz zwiększające się poczucie bycia gorszym.

            Ćwiczeń grafomotorycznych jest mnóstwo, są bardzo różnorodne, inspirujące i budzące zainteresowanie oraz ciekawość dzieci. Z pewnością każdy rodzic znajdzie odpowiednią zabawę dla swojego dziecka, aby mogło czerpać z niej jak najwięcej korzyści. Proponowanie ćwiczenia i zabawy to także okazja aby być przy dziecku, rozmawiać z nim, towarzyszyć mu we wszelkich poczynaniach, chwalić za odniesione sukcesy, wzmacniać jego poczucie własnej wartości, umacniać relacje i tworzyć silną więź emocjonalną ze swoim dzieckiem.

Propozycje ćwiczeń usprawniających małe rączki:

• nawlekanie koralików;
• gra w ringo, bierki, pchełki, dwa ognie;
• origami;
• łączenie kropek;
• nawijanie sznurka;
• przyszywanie guzików;
• przewlekanie sznurowadeł;
• przypinanie klamerek;
• układanie puzzli;
• majsterkowanie;
• rzucanie i łapanie piłki;
• toczenie piłki do celu;
• przerzucanie woreczka z lewej do prawej ręki;
• budowanie z klocków;
• wydzieranki z papieru;
• lepienie z plasteliny, modeliny, masy solnej, cista;
• wycinanie nożyczkami;
• rysowanie szlaczków;
• rysowanie po śladach;
• kolorowanie rysunków;
• odwzorowywanie rysunków zgodnie ze wzorem;
• malowanie farbami;
• rysowanie różnorodnymi przyborami plastycznymi (kredką, węglem, ołówkiem);
• obrysowywanie przedmiotów;
• dyktanda graficzne;
• rzucanie do celu;
• ćwiczenia ruchowe (krążenia ramion, naśladowanie lotu ptaków, wykonywanie ruchów ramionami jak przy pływaniu, krążenie i wymachy dłoni, spacer palcami po stole, naśladowanie gry na pianinie).

Ogólny rozwój fizyczny dziecka ma ogromny wpływ na małą motorykę, dlatego dzieci powinny mieć sposobność, aby:

• jeździć na rowerze, hulajnodze, rolkach;
• grać w gumę;
• skakać na skakance;
• grać w gry zespołowe;
• biegać, wspinać się, czołgać, pokonywać tory przeszkód.

Korzystając z tych propozycji mogą być Państwo pewni, że dziecko nie tylko nie będzie miało bądź przezwycięży trudności z związane z nauką pisania ale będzie pewne siebie i swoich umiejętności, co z pewnością ułatwi dalszą naukę. 

Wyznaczanie granic w wychowaniu

Z pewnością wiele osób spotkało się z pojęciem wyznaczania granic  w wychowaniu i potrafi wyjaśnić czym jest oraz określić zasadność ich wyznaczania. Lecz przechodząc do praktyki napotykamy wiele trudności, ponieważ jest to długotrwałym procesem wymagającym czasu, uwagi, a także wiedzy.  Pomimo wielu przeciwności z jakimi możemy się spotkać niezwykle istotne jest konsekwentne wyznaczanie granic, gdyż ma to znaczenie dla prawidłowego rozwoju dzieci oraz ich społecznego, psychicznego i fizycznego funkcjonowania.

Wyznaczanie granic  w wychowaniu to określenie obowiązujących norm i zasad, czyli zachowań akceptowanych oraz nieakceptowanych. W zależności od stylu wychowania granice mogą być stawiane w różny sposób, jednak nie każdy jest dobry dla dziecka. Niektóre są wręcz szkodliwe i w konsekwencji mogą prowadzić do pojawienia się negatywnych zachowań. Trzeba pamiętać o tym, iż każdy styl wychowawczy pociąga za sobą ukształtowanie się określonych cech. Jakie to będą cechy zależy od nas – rodziców.

a)      styl autorytarny – wąskie granice funkcjonowania, nadmierna kontrola i duża dominacja rodzica. Rodzice nie objaśniają zasad i żądają posłuszeństwa. Dzieci nie mają możliwości testowania i odkrywania. Może prowadzić to do ukształtowania się takich cech, jak: uległość, konformizm, brak pewności siebie, niska motywacja do osiągnięć oraz agresja;

b)      styl liberalny – granice zbyt szerokie oraz duża pobłażliwość ze strony rodziców. Ten styl prowadzić może do egoizmu, impulsywności, lękliwości, a także trudności w ukształtowaniu się dojrzałości emocjonalnej;

c)      styl demokratyczny – wyraźne i konsekwentne wyznaczanie granic oparte na miłości i szacunku do dziecka. Styl ten prowadzi do ukształtowania takich cech jak: pewność siebie, wytrwałość, zadowolenie, zdrowa samoocena.

Granice mogą być także niestabilne, gdy ich wyznaczanie zależne jest od nastrojów rodziców. Prowadzi to do braku poczucia stabilności u dzieci. Rodzi się zatem pytanie o to jak wyznaczać granice. Oto kilka wskazówek:

·         granice nie mogą być zbyt wąskie, ani zbyt szerokie. Jedynie zrównoważone, rozsądne i mądre granice pozwalają na uczenie się odpowiedzialności i kształtują emocjonalnie dojrzałą osobę;

·         granice musza być stałe, czyli muszą być przestrzegane przez  wszystkich i w każdej sytuacji;

·         granice powinny być dynamiczne, co oznacza, że muszą być dopasowane do wieku dziecka oraz poziomu jego rozwoju;

·         normy i zasady, które wprowadzamy powinny być zrozumiałe dla dziecka. Za każdym razem formułując je powinniśmy spytać dziecko czy je rozumie  i dokładnie objaśnić;

·         wyznaczając granice należy określić następstwa ich naruszenia i konsekwentnie  to egzekwować.

Z wyznaczania granic płynie wiele korzyści. Przede wszystkim czynią świat w oczach dzieci   miejscem bezpiecznym i przewidywalnym. Gdy dziecko ma jasno określone zasady świat jest dla niego bardziej zrozumiały, dzięki czemu z łatwością może określić swoje w nim  miejsce. Czuje się także bezpiecznie zarówno w sensie psychicznym jak i fizycznym. Dziecko ma także możliwość dokonywania wyborów, uczy się podejmowania decyzji, wiary w siebie,  a także radzenia sobie  z przeciwnościami. Wszystko to dzieje się pod bacznym okiem rodziców, którzy pozwalają dziecku decydować o sobie najpierw w prostych kwestiach, a wraz z dorastaniem w kwestiach coraz dojrzalszych aby nabrało pewności siebie i emocjonalnej dojrzałości. Korzyścią płynącą z wyznaczania granic jest także możliwość wpływania na dziecko poprzez stosowanie konsekwencji, a nie kar. Ponadto dziecko uczy się społecznie akceptowanych norm, zasad i reguł życia społecznego, co  z pewnością dla każdego rodzica jest niezwykle istotnym celem w wychowaniu.

Gry edukacyjne, które można zrobić w domu cz. II

    W tym artykule przedstawiam kolejną grę edukacyjną, którą można przygotować w łatwy sposób. Najlepszym sposobem jest przygotowanie figur i obrazków w programie paint, następnie wydrukowanie i przyklejenie na sztywną tekturę. Obrazki na dominie mogą przedstawiać rzeczy z najbliższego otoczenia dziecka i takie, które dziecko lubi oraz jest związane emocjonalnie. W taki sposób łatwo zaangażuje się w grę i chętnie będzie  w niej uczestniczyć. 

Domino obrazkowo - figurowe

   Proponowana gra, w sposób przyjemny i w formie zabawy, uczy dzieci kojarzenia liczebności zbioru z figurą liczbową. Na każdym klocku domina znajduje się określona liczba kropek oraz obrazek przedstawiający rzeczy i zwierzęta.  Zadaniem dziecka jest przeliczenie zbioru i dopasowanie do niego odpowiedniej ilości kropek. 

Ilustracja 1. Opracowanie własne

Gry edukacyjne, które można zrobić w domu

      Nie trzeba kupować drogich gier edukacyjnych, aby poprzez zabawę zapewnić dzieciom prawidłowy rozwój. Wystarczy trochę wyobraźni oraz czasu na przygotowanie gier i zabaw:) Warto poświecić chwilę, gdyż wspólne spędzanie czasu z dzieckiem podczas gier edukacyjnych to nie tylko inwestycja w ich rozwój intelektualny, ale także emocjonalny i społeczny poprzez zacieśnianie więzi i przestrzeganie ustalonych reguł i zasad. 

1. Pierwszą grą edukacyjna, którą można wykonać w domu jest domino trójkątne. Można przygotować kilka wersji tej gry odpowiednio do wieku dziecka i jego umiejętności. 

     Do tej gry potrzebne są nam trójkąty równoboczne wycięte z kartek bloku technicznego, bądź sztywnej tektury. Przy każdym z boków trójkąta rysujemy odpowiednią ilość kropek.

Gra polega na układaniu trójkątów obok siebie, aby suma boków przylegających równa była np. liczbie 5. W zależności od wieku dziecka można zwiększyć wynik dodawania i suma może wynosić 10. 

     Inna wersją tej gry jest napisanie cyfr zamiast rysowania kropek. Będzie to gra dla dzieci w wieku szkolnym, które poznają cyfry i uczą się dodawać. 

Jeśli chcemy, aby dziecko podczas gry poznawało tylko cyfry, można przygotować trójkątne tabliczki, na bokach których będą  kropki i cyfry. Wtedy dziecko dopasowuje ilość kropek do odpowiedniej cyfry. 

Trójkątnych tabliczek musi być odpowiednio dużo, najlepiej ok. 50. Jest to świetna zabawa dla dzieci, podczas której nie czują wcale, że się uczą. Sprawia ona dużo przyjemności, a efekty edukacyjne szybko są widoczne. 

Jeśli przygotują Państwo taką grę i będą ćwiczyć razem z dzieckiem proszę podzielić się wrażeniami dzieci. To będzie dla mnie ogromna radość:) 

Życzę przyjemnej zabawy:) 

Znaczenie aktywności twórczej w rozwoju dzieci cz. II

      Rysunek dziecka jest wyrazem całej jego osobowości. Odzwierciedla poziom rozwoju fizycznego, społecznego oraz intelektualnego, uczucia dziecka, poczucie estetyki, czy zdolności twórcze. Na podstawie rysunku możemy zatem wnioskować o rozwoju dziecka w różnych jego aspektach (umysłowym, emocjonalnym, fizycznym, percepcyjnym, społecznym, estetycznym). 

1. Rozwój umysłowy

    Gdy nie można porozumieć się jeszcze z dzieckiem za pomocą słów przydatny jest rysunek, który pozwala na określenie rozwoju umysłowego. Bogactwo szczegółów rysowanego przedmiotu zazwyczaj świadczy o wysokiej inteligencji. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy wysnucie takiego wniosku nie będzie prawdziwe. Przyczyną może być zahamowanie emocjonalne lub niechęć i brak zainteresowania tym, co aktualnie rysuje. Jednak najczęściej rysunek bogaty w szczegóły jest wyrazem inteligencji. Jest to związane z coraz większą świadomością dziecka o otaczającej go rzeczywistości.  Dziecko 3-letnie przedstawiając człowieka rysuje tzw. głowonogi (duża głowa, od której odchodzą dwie kreski przedstawiające nogi). Jeśli dziecko 5-letnie w taki sposób rysuje człowieka posiada zdolności intelektualne dziecka 3-letniego.  Dlatego takie ważne jest aby dawać dzieciom jak najwięcej sposobności do rysowania i odzwierciedlania otaczającej ich rzeczywistości oraz emocji, a poprzez to uwrażliwianie ich na to co dzieje się wokół nich. 

      Na podstawie rysunku odczytujemy na jakim poziomie rozwoju znajduje się dziecko, ale także poprzez rysunek dziecko się rozwija - intelektualnie, fizycznie, emocjonalnie i społecznie - i to jest bardzo ważne. 

2. Rozwój emocjonalny

     O rozwoju emocjonalnym dziecka można wnioskować na podstawie autoidentyfikacji dziecka z rysunkiem, który tworzy. Stereotypowe powtórzenia, czyli odtwarzanie pewnego motywu bez żadnych zmian, uboga ekspresja oraz nieuwzględnianie osobistych elementów (brak emocjonalnego związku z rysunkiem) świadczyć może o sztywności myślenia. W takim przypadku mówimy o niskim poziomie zaangażowania. Natomiast po drugiej stronie kontinuum znajduje się wysoki poziom zaangażowania, który charakteryzuje dzieci wręcz pochłonięte odzwierciedlaniem otaczających ich przedmiotów.  

       Bardzo często rodzice nieświadomie zachęcają dzieci do sztywnego odwzorowywania przedmiotów, poprzez gotowe kolorowanki, bądź przerysowywanie motywów. Jest to mechaniczna aktywność, która wyłącza myślenie dziec oraz pozbawia swobody działania, dlatego powinno się tego unikać. Czysta kartka i kredki w zupełności wystarczą każdemu dziecku. Dzieci, które mechanicznie i sztywno wyrażały swoją aktywność twórczą, nie będą spontaniczne i kreatywne w innych aspektach życia, a także będą odczuwały lęk w kontakcie z nowymi doświadczeniami. Dzieci takie staną się wycofane i bierne. 

         O prawidłowym rozwoju emocjonalnym świadczy fakt, iż dzieci uwzględniają w rysunku same siebie, identyfikuje się ze swoimi dziełami, a także chętnie posługują się nowymi technikami. Im bardziej dziecko jest zaangażowane w tworzenie swoich rysunków, tym silniej przyczynia się to do emocjonalnego rozwoju.

Znaczenie aktywności twórczej w rozwoju dzieci cz. I

Aktywność twórcza ma ogromne znaczenie dla rozwoju dzieci w każdym jego aspekcie (emocjonalnym, umysłowym, fizycznym, społecznym, percepcyjnym, estetycznym). Wszelka twórczość jest środkiem wyrazu dzieci oraz odzwierciedleniem ich psychiki i całej osobowości. W swoich dziełach wyrażają uczucia, myśli, wiedzę o toczeniu oraz  emocje. Z ich prac plastycznych można odczytać na jakim poziomie rozwoju aktualnie się znajdują. Każde dziecko ma zakorzenione impulsy twórcze, które mogą zostać zablokowane poprzez nieodpowiednie podejście otoczenia do ich twórczości. Ocenianie prac dzieci tak jak dorosłych, a także wywieranie wpływu  poprzez narzucanie swojej wizji rysunku (barwa, proporcje) jest niepoprawne, a wręcz szkodliwe. Hamuje to twórczość dzieci, a także ich ufność we własne możliwości i siły, które są podstawą do rozwoju bardziej zaawansowanych form twórczości. Dzieci, które nie chcą rysować bądź mówią, że nie potrafią najprawdopodobniej wiarę tę utraciły. Każde dziecko powinno odnaleźć własny, twórczy sposób wyrażania uczuć i emocji, co uczy ich niezależności myślenia. Dorośli mają za zadanie jedynie wspieranie ich artystycznych prób, ponieważ odpowiednia stymulacja uzdolnień służy zapobieganiu zaburzeniom w sferze emocji i intelektu. 

Dzieci powinny poznawać świat polisensorycznie, czyli dzięki wszystkim swoim zmysłom. Ciekawość świata i eksploracja otoczenia jest naturalną potrzebą każdego dziecka. Niech dotykają, wąchają, smakują, słuchają, patrzą, po prostu działają w swoim otoczeniu, a aktywność plastyczna daje ku temu ogromne możliwości. Podstawą jest zapewnienie dzieciom wszelkich potrzebnych materiałów, a reszta leży już w ich rękach i w ich wyobraźni, która rozwija się im bardziej otoczenie pobudza dzieci do twórczości. Nie dawajmy dzieciom gotowych rysunków do pokolorowania, ponieważ niekorzystnie wpływa to na ich ekspresję. Dzieci nie muszą przy tym myśleć, a także obniża się ich wiara we własne możliwości, gdy zdają sobie sprawę, że nie potrafią tak ładnie narysować przedmiotów, czy zwierząt jak jest to przedstawione na rysunku. Wychodząc poza twórczość plastyczną dzieci, chciałam zauważyć, iż jest wiele zadań dla dzieci typu zamaluj rysunki (np. zamaluj wszystkie zajączki, litery, cyfry, itp. na rysunku), które nic nie wnoszą do rozwoju dzieci, a jedynie uczą ich schematycznego myślenia o otaczającej ich rzeczywistości, nie pomagają w kształtowaniu pojęcia liczby, czy nauce czytania. Takie zadania, niestety pojawiają się w podręcznikach do klas I-III.

W kolejnym artykule opiszę szczegółowo znaczenie aktywności twórczej na aspekty rozwoju dzieci. Proszę dzielić się swoimi spostrzeżeniami na ten temat. 

Zabawy ruchowe z pokazywaniem

      Zabawa ta jest doskonałą propozycją dla 2-3 letnich dzieci, ale również tych w wieku przedszkolnym. Poprzez ruch i naśladowanie gestów uczą się i bawią.  Zabawy są bardzo rozwijające. Kształtują orientację w schemacie własnego ciała (lewa i prawa strona strona ciała) i przestrzeni, schemacie ciała (wskazywanie części ciała), doskonalą umiejętność spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej. Poprzez zabawy dzieci przełamują nieśmiałość oraz nabierają pewności siebie i  co najważniejsze - dzieci je uwielbiają!

Wiersze nie są mojego autorstwa. Pochodzą z prywatnego zbioru.

Rączki robią klap, klap, klap. 

(klaszczemy)

Nóżki robią tup, tup, tup. 
(tupiemy)
Tutaj swoją główkę mam. 
(wskazujemy głowę)
I po brzuszku bam, bam, bam. 
(klepiemy się po brzuszku)
Buzia robi am, am, am. 
(otwieramy i zamykamy buzię)
Oczka patrzą tu i tam. 
(kręcimy głową)
Tutaj swoją główkę mam.
(pokazujemy głowę)
I na nosku sobie gram.
(pokazujemy nosek, lub udajemy że gramy na nim jak na flecie)

Lata osa koło nosa. 
Lata mucha koło ucha.
Lata bąk koło rąk. 
Lecą ważki koło paszki. 
Lata pszczoła koło czoła. 
Lata mucha koło brzucha.
Lecą muszki koło nóżki. 
Biegną mrówki koło główki. 
Pełznie gąsieniczka dokoła policzka. 
(Pokazujemy dziecku poszczególne części ciała tak jak mówi wierszyk)


W leśniczówce za lasem 
(pokazujemy dom)
Spoglądając przez okno 
(przykładamy dłoń do czoła)
szmer usłyszał leśniczy 
(przykładamy dłoń do ucha)
zajączek puka w drzwi. 
(pukamy)
Oj, pomóż, pomóż, pomóż mi, 
bo mnie inny zastrzeli-pif- paf, 
Chodź zajączku, chodź do mnie,
ja ciebie obronię.
(przytulamy)



Idzie idzie stonoga, a tu ... noga.
Idzie idzie malec, a tu ... palec.
Idzie idzie koń, a tu ... dłoń.Idzie idzie krowa, a tu ... głowa.
A na końcu leci kos, a tu ... nos.
(W miejscu kropek należy wstawić imię dziecka. Pokazujemy części ciała dziecka o których mówi wierszyk)

Głowa, ramiona, kolana, palce,
kolana, palce, kolana, palce.
Głowa, ramiona, kolana, palce.
Oczy, uszy, usta, nos.
(Pokazujemy części ciała)

Idzie Pani tup, tup, tup.
(tupiemy nogami)
Dziadek z laską stuk stuk stuk.
(uderzamy nogą o podłogę)
Skacze dziecko hop hop hop.
(skaczemy)
Żaba robi dłuuugi skok!
(duży krok do przodu)
Wieje wietrzyk fiu fiu fiu.
(podnosimy ręce do góry i machamy nimi)
Kropi deszczyk puk puk puk
(klaszczemy)
Deszcz ze śniegiem chlup chlup chlup.
(szuramy nogami)
A grad w szyby łup łup łup!
(uderzamy nogami o podłogę)
Świeci słonko, wieje wietrzyk pada deszczyk.

Paluszkowe wierszyki

   W rozwoju fizycznym dziecka istotny jest ruch. Zabawy ruchowe i różnorodne ćwiczenia doskonalące małą i dużą motorykę wyrabiają szybkość i zwinność, a także zręczność. Zabawy paluszkowe opierają się na mówieniu wierszyków i ilustrowaniu je gestami. Są one doskonałą metodą, która rzutuje na wiele aspektów  w rozwoju dziecka:

- rozwijają sprawność manualną;

- wpływają na rozwój mowy, gdyż wiersze wzbogacają słownictwo;

- pomagają się zrelaksować oraz pogłębić więź emocjonalną z rodzicami.

Oto kilka propozycji. Jeśli znacie inne, Drodzy Rodzice, możecie tutaj się nimi podzielić, aby powstała baza zabaw i ćwiczeń dla dzieci. Miłej i radosnej zabawy!

Wiersze nie są mojego autorstwa. Pochodzą z prywatnych zbiorów.

Mam 10 palców małych do zabawy doskonałych.

(dzieci podnoszą dłonie do góry, na wysokości twarzy)
Mogę wszystko zrobić nimi - paluszkami malutkimi!
(dzieci nadal trzymają dłonie na wysokości twarzy i dodatkowo ruszają paluszkami)
Mogę zamknąć je w piąsteczki lub rozłożyć jak chusteczki.
(zgodnie z treścią dłonie zamykają w piąstki a następnie rozkładają je przed sobą)
Mogę w słonko je zamienić, albo schować do kieszeni. 
(w rozłożonych dłoniach dzieci „rozczapierzają" paluszki a następnie wkładają do kieszeni)
Mogę podnieść je wysoko lub rozłożyć tak szeroko. 
(dzieci podnoszą ręce wysoko do góry a następnie rozkładają je w bok)
 Mogą w koszyk się zaplątać albo jak motylek latać. 
(dzieci splatają dłonie palcami ze sobą, potem udają machanie skrzydełkami)
Mogę je ustawić w rządku lub rozpocząć od początku!
(dzieci łączą ze sobą paluszki w obu dłoniach)

Pięć paluszków

(dzieci poruszają palcami obu rąk)

Prawa ręka ma, lewa ręka ma

(dzieci wyciągają odpowiednio kolejno ręce przed siebie)

Paluszki witamy, głośno przeliczamy

(dzieci zaciskają dłonie w piąstki a następnie prostują kolejne palce u obu rąk jednocześnie)

Ty i ja, ty i ja

(dzieci wskazują na siebie i na innych)

Jeden, dwa, trzy, cztery, pięć

(dzieci po kolei liczą palce u jednej ręki łapiąc je drugą) 

Ten pierwszy to mój dziadziuś,

A przy nim babunia.

Największy to mój tatuś,

A przy nim mamunia

A to ja dziecinka mała,

A to moja rodzinka cała.    

( pokazujemy po kolei palce u jednej ręki)

Ważyła kokoszka kaszkę, ważyła

-mówiąc to robimy palcem kółeczka na wewnętrznej stronie dłoni dziecka. Potem po kolei łapiemy paluszki dziecka zaczynając od kciuka i mówimy:

Temu dała na miseczce,

Temu dała na łyżeczce.

Temu dała na spodeczku,

Temu dała w kubeczku,

A temu malutkiemu nic nie dała

tylko frrrrr poleciała

(udajemy odlatującego ptaka)

Tu jest grota.

(pokazujemy pięść)

W środku miś.

(zginamy kciuk i wsadzamy pod złożone palce)

Proszę, misiu, na dwór wyjdź.

(stukamy w pięść)

O! wyszedł miś.

(wysuwamy kciuk)

       

Origami płaskie z koła

    Origami płaskie  z koła to technika składania i komponowania wieloelementowych modeli z papierowych kół. Choć w Polsce nie jest jeszcze tak popularną techniką, jak w innych państwach (m.in. Wietnam, Korea, Chiny, a także Włochy, Hiszpania oraz Węgry), warto żeby stała się wspólna zabawą dla całej rodziny. Składanie papierowych modeli rozwija małą motorykę, wyobraźnię  oraz kreatywność. Wykonanie modelu większa poczucie własnej wartości, gdyż dziecko może cieszyć się z wytworu własnej działalności. Dzieci uczą się także pracować zgodnie z zasadami, ponieważ tylko w ten sposób może stworzyć model i osiągnąć sukces. Jest to wspaniała zabawa, zarówno dla dzieci, jak i rodziców, a także okazja do przebywania razem, rozmowy i nauki. W artykule przedstawiam kilka podstawowych modeli, pochodzących z książki   D. Dziamskiej "Magiczne kółeczka, czyli origami płaskie  z koła." Jeśli ta propozycja przypadnie Państwu do gustu i spodoba się dzieciom zachęcam do sięgnięcia po książkę. Aby pobudzać kreatywność dzieci można pozostawić do ich decyzji jakiej wielkości będą koła oraz jakiego koloru. 

Motyl:

- cztery czerwone koła;

- cztery żółte koła.

Ryba:

- cztery pomarańczowe koła (w tym dwa o mniejszej średnicy);

- jedno fioletowe (czarne).

Biedronka:

- siedem czarnych kół (w tym jedno o większej średnicy);

- dwa czerwone.

Myszka:

- sześć szarych kół (w tym dwa większe o tej samej średnicy oraz cztery o mniejszej średnicy);

- dwa czarne;

- jedno białe.

Pingwin:

- trzy czarne koła (każde z nich o innej średnicy);

- dwa czerwone;

- jedno białe (o takiej średnicy jak największe z czarnych kół);

- jedno żółte.

Piesek:

- sześć brązowych kół (trzy pary kół o różnej średnicy);

- jedno czarne;

- jedno białe.

    Podczas wykonywania origami zasada jest taka, iż najpierw należy poskładać poszczególne elementy,      a na końcu przykleić do kartki. Przyjemnej zabawy!

Wierszyki na dziecięce masażyki

     Pierwszym sposobem komunikowania się rodziców z dzieckiem jest dotyk, który wraz z ruchem jest podstawowym zmysłem, poprzez który dziecko poznaje świat. Każdy rodzić doskonale wie, że dzieci chcą być noszone, przytulane i głaskane. Z tego też względu warto codziennie wykonywać masażyki, czyli zabawy oparte na dotyku. Są one niezwykle ważne, gdyż poprzez nie dziecko uczy się orientacji we własnym ciele oraz w kierunkach w przestrzeni, a także relaksuje się i odpręża. Zachęcam do dzielenia się innymi wierszykami. 

"Sześć parasoli" - Anna Łada-Grodzicka

Kiedy deszcz na dworze pada,
to w szatni stoi kolorowych
parasoli gromada.
Ten pierwszy w esy-floresy
-to parasol Teresy.
Drugi-czerwony w kółka
-to parasol Jurka.
Trzeci-beżowy w kropki
-to parasol Dorotki.
Czwarty-żółty w kwiatki
-to parasol Beatki.
Piąty-w ciapki zielony
-to parasol Ilony.
Szósty-niebieski w kratkę
-wybrał sobie Małgorzatkę.
Z Małgorzatką chodzi wszędzie
i czeka aż deszcz będzie.

Dziecko leży na brzuchu. Zabawę rozpoczynamy lekko stukając w plecy dziecka wszystkimi palcami. Potem rysujemy elementy, o których mowa w wierszu.

"Idzie myszka" 

Idzie myszka do braciszka.
Tu zajrzała, tu wskoczyła,
a na koniec tam się skryła.

Dziecko jest zwrócone do nas plecami. wykonujemy na jego plecach szybkie ruchy opuszkami palców (pierwszy wers). Lekko drapiemy dziecko za jednym, potem za drugim uchem (drugi wers). Na koniec wsuwamy palce za kołnierz.

"Dwa Michały" - Julian Tuwim

Tańcowały dwa Michały,
jeden duży, drugi mały.
Jak ten duży zaczął krążyć,
to ten mały nie mógł zdążyć.

Dziecko jest zwrócone do nas plecami. Szybko zataczamy na plecach dziecka duże koła, wolniej małe koła.

"Dzik" - Jan Brzechwa

Dzik jest dziki, dzik jest zły.
Dzik ma bardzo ostre kły.
Kto spotyka w lesie dzika,
ten na drzewo szybko zmyka.

Dziecko jest zwrócone do nas plecami. Stukamy w jego plecy opuszkami palców (pierwszy wers). Następnie stukamy wskazującymi palcami, naśladując kłucie (drugi wers). Powoli kroczymy palcami (trzeci wers). Przebiegamy opuszkami palcami obu dłoni wzdłuż kręgosłupa, od dolnej części pleców ku górnej. Zatrzymujemy się na czubku głowy (ostatni wers).

Wszystkie wyżej opisane wierszyki i wiele innych znajduje się w książce M. Bogdanowicz "Przytulanki, czyli wierszyki na dziecięce masażyki". Zachęcam was Drodzy Rodzice do skorzystania z tej propozycji.

Ćwiczenia grafomotoryczne

    Ćwiczenia grafomotoryczne powinny poprzedzać naukę pisania. Opierają się one na usprawnianiu małej motoryki, czyli dłoni i palców. Spełniają one funkcje usprawniającą, stymulującą oraz korygującą. Oto niektóre, przydatne ćwiczenia:

Ćwiczenie 1. Usprawnianie dłoni i placów, koordynacja wzrokowo-ruchowa

·         rysunek, malowanie, wycinanie, wyrywanie, lepienie, rzucanie i chwytanie małych piłeczek, szycie prostymi ściegami, modelowanie, wydzieranie, kolorowanie, rzucanie do celu, łowienie rybek na wędkę, majsterkowanie, budowanie z klocków, nawlekanie koralików, orgiami, gra w bierki, kalkowanie rysunków, obrysowywanie przedmiotów

Ćwiczenie 2. Usprawnianie grafomotoryki

Rysowanie szlaczków

Rysowanie po śladzie z uwzględnieniem kierunku kreślenia linii

Ćwiczenie 3. Rysowane wierszyki

Ćwiczenie 4. Dyktanda graficzne

 Propozycje ćwiczeń i zabaw znajdą Państwo w następujących książkach :

1. Z. Handzel, Dyktanda graficzne. Gdańsk 2005;

2. M. Bogdanowicz, Przygotowanie do nauki pisania. Ćwiczenia grafomotoryczne według Hany Tymichovej. Gdańsk 2003;

3. W. Szuman, Rysowane wierszyki. Warszawa 1995;

4. E. Gaweł, Ćwiczenia grafomotoryczne, Kraków 2004.

Zabawy z dźwiękiem (ćwiczenia fonologiczne)

    W kolejnym artykule przedstawiam ćwiczenia fonologiczne, które są niezbędne aby dziecko mogło rozpocząć naukę czytania. Sprawiają one dzieciom wiele przyjemności i można je z łatwością dostosować do każdego dziecka.

Ćwiczenie 1. Analiza fonemowa oraz kształtowanie świadomości fonologicznej

• wyróżnianie dźwięków w słowie. Dołączone powinny być do tego ilustracje danego przedmiotu. Naukę rozpoczyna się od samogłosek oraz wyrazów jednosylabowych. Najpierw dziecko wydziela głoskę pierwszą, następnie środkową, a na końcu ostatnią (niemiecka i rosyjska metoda). 

porównywanie głosek w wyrazie  pojedynczą głoską – czy słowo ‘rak’ rozpoczyna się od /r/;

• porównywanie dwóch głosek w słowach – czy słowo ‘pies’ kończy się tak samo jak ‘lis’;
• synteza poszczególnych głosek w słowo – jakie to słowo /m/ /a/ /k/;
• pomijanie głosek – powiedz ‘las’ bez /s/;
• zastępowanie głosek – powiedz ‘rak’, a teraz zamiast /r/ powiedz /m/.

Wyróżnianie w nagłosie samogłosek a, e, i, o, u

Wyróżnianie w wygłosie spółgłosek n, m

Tworzenie nowych wyrazów poprzez zmianę jednej litery

·         wydzielenie pierwszego dźwięku np. w słowie ‘bak’. Następnie zamienia na inny dźwięk, aby powstało nowe słowo. W następnej kolejności wydzielanie drugiego oraz trzeciego dźwięku i tworzy nowego słowa;

·         Głosowanie z akcentem, np. w słowie ‘mama’ – mama; mama; mama; mama;

·         opuszczenie głoski w wyrazie, bez wskazywania o którą chodzi -  witraż -  wiraż; listek – lisek; metal – meta;

·         sortowanie obrazków, których nazwy rozpoczynają się na określoną głoskę. Inną formą tego ćwiczenia jest szukanie na obrazku obiektów, które rozpoczynają się na daną głoskę. Dzieci dodatkowo mogą także kolorować te obrazki;

·         wymiana głosek na bezdźwięczne – dwór – twór, dratwa – tratwa, brawo – prawo;

·         zamiana kolejności głosek – starszy – straszy, zbadać – zadbać;

·         dodawanie głosek – rak –brak, worek – wtorek, lis – list;

·         zabawy w tropienie dźwięków – np. dzieci, których imion zaczynają się na /r/ skaczą, dzieci klaszczą tyle razy ile jest głosek w wyrazie;

·         jaką głoską zaczyna się nazwa każdego obrazka

Ćwiczenie 2. Rozpoznawanie rymów

• Zadaniem dziecka jest nazwanie przedmiotów (roślin, zwierząt), które przedstawia każda para obrazków, wymówienie ich na głos oraz powiedzenie, które pary obrazków się rymują. 

• Zadaniem dziecka jest powiedzenie nazwy tego, co przedstawia obrazek w pierwszej ramce oraz wybranie słowa rymującego się z ta nazwa pośród nazw pozostałych w tym rzędzie

• Zadaniem dziecka jest dobranie rymujących się słów z nazwą obrazka.

• Zadaniem dziecka jest znalezienie trzeciego rymującego się słowa do podanych. 

Ćwiczenie 3. Czytanie na poziomie wyrazu

• grupowanie kartoników z nazwami przedmiotów odnoszącymi się do kilku obrazków przedstawiających np. szkołę, plac zabaw, sklep;
• tworzenie wyrazów z rozsypanych liter;
• wyszukiwanie spośród wielu kartoników z wyrazami takich, które oznaczają nazwy przedmiotów na obrazkach;
• porównywanie wyrazów

– stój – słój – stół          - słój - stół

- strój – stwór – swój     - swój – stwór

·         czytanie wyrazów podobnych do siebie pod względem graficznym

·         segregowanie kartoników z wyrazami według określonego porządku

- oznaczających nazwy: zwierząt, narzędzi, roślin;

- przedstawiających: imiona, nazwy miejscowości, nazwy rzek;

·         dobieranie kartoników z nazwami zawodów nazw odpowiadających im czynności;

·         dobieranie wyrazów kojarzących się z danymi pojęciami.

Ćwiczenie 4. Czytanie na poziomie zdania.

• układanie zdań z rozsypanek wyrazowych;
• uzupełnianie zdań wyrazami podanymi w ramce (rzeczownikami, czasownikami, przymiotnikami, przysłówkami);
• czytanie zdań ze zwróceniem uwagi na wszelkie cechy prozodyczne;
• układanie pytań do przeczytanych zdań:

Siostra Kasi wróciła wczoraj z wycieczki szkolnej.

Kto wrócił?, Kiedy wróciła?, Skąd wróciła?, Z jakiej wycieczki?

·         wyszukiwanie w zdaniu wyrazu nadrzędnego i jego określeń;

Wszystkie ćwiczenia znajdują się w podanych książkach:

A. Maurer (red.), Dźwięki mowy. Kraków 2003;

H. Metera, „Poznaję głoski”. Warszawa 1995;

A. Jurek, „Dźwiękowa metoda początkowej nauki czytania i pisania                       w koncepcjach D. B. Elkonina i M.Cackowskiej.” [w:] Annales UMCS, VOL. XXIV, 2.;

---

.